Eduscience

Eduscience

Fot. Anton Diaz, źródło: http://www.flickr.com/photos/diaz/10143973743/

Duża część naszych działań wynika z przyjętej i „przyklejonej” dziecku etykiety. Wpływa to nie tylko na nasze zachowania względem dziecka, ale również na jego edukacyjne osiągnięcia.

W latach sześćdziesiątych XX wieku Robert Rosenthal przeprowadził eksperyment, który udowodnił, że duża część naszych działań wynika z przyjętej i „przyklejonej” dziecku etykiety. Wpływa to nie tylko na nasze zachowania względem dziecka, ale również na jego edukacyjne osiągnięcia. Eksperyment odbył się w szkole podstawowej w West Coast, w San Francisco. Rosenthal przeprowadził szereg testów mierzących inteligencję uczniów rozpoczynających naukę szkolną. Nauczycielom wskazał grupę uczniów, którzy w badaniach uzyskali najwyższy wskaźnik IQ. Wskazani uczniowie w rzeczywistości byli wybrani losowo i mieli różne wyniki pomiarów IQ. Po roku okazało się, że u wskazanych przez Rosenthala uczniów wyniki testów IQ znacznie się poprawiły, w porównaniu z pozostałymi uczniami. To samo dotyczyło uzyskiwanych przez tych uczniów ocen szkolnych. Rosenthal w toku dalszych badań stworzył katalog tzw. oczekiwań interpersonalnych, które wpływają na to, jak osoby prowadzące zajęcia traktują uczniów. Są to:

● klimat – osobom badanym z grupy ocenianej nauczyciele stwarzają jak najlepszy, najcieplejszy klimat społeczno-emocjonalny; osoby te traktowane są przez nauczycieli życzliwiej niż uczniowie spoza tej grupy;

● sprzężenie zwrotne – nauczyciele z większym zainteresowaniem i w sposób zróżnicowany traktują osoby z „grupy sukcesu”; inaczej mówiąc, poświęcają im więcej uwagi;

● wkład – nauczyciele więcej i częściej wymagają (i to trudniejszego do opanowania materiału) od uczniów, których zaliczono do „grupy sukcesu”; cechuje ich także lepsza postawa  nauczycielska – mają więcej cierpliwości, chętniej i dokładniej objaśniają i tłumaczą uczniom  polecenia oraz sposób wykonania zadań;

● wydajność – nauczyciele stwarzają więcej okazji do „wykazania się”, do ujawnienia „potencjałów” osobom z „grupy sukcesu”.

Jakie znaczenie mają wskazane badania dla praktyki edukacyjnej? Można uznać za realną sytuację, w której edukatorzy, kierując się np. informacją o IQ ucznia, jego pochodzeniu etnicznym czy społecznym, płcią, sytuacją rodzinną itp., automatycznie „zaliczą” pewną część uczniów do „grupy sukcesu”, innych zaś nie. Takie traktowanie uczniów będzie sprzyjać pojawieniu się efektu oczekiwań interpersonalnych i tym samym nierówności w traktowaniu uczniów. Rzecz jasna, zjawisko takie nie musi wystąpić, biorąc jednak pod uwagę siłę różnego rodzaju stereotypów, jest wysoce prawdopodobne.

Aby zmniejszać ryzyko pojawienia się efektu oczekiwań interpersonalnych można:

● realizować wszelkie formy pracy grupowej lub w parach;

● promować różnorodność społeczną (np. poprzez opisywanie różnych kultur, zwyczajów z podkreślaniem ich równoprawności);

● wdrażać zabawy z wykorzystaniem kategorii „każdy różny – wszyscy równi”, np. pełnosprawny – niepełnosprawny, biały – czarny, chłopiec – dziewczynka itp.;

Ciekawym przykładem ćwiczenia może być rysowanie tego samego przedmiotu, np. zabawki z różnych perspektyw. Dzieci siadają wokół określonej rzeczy i ją rysują. Następnie nauczyciel omawia powstałe prace, skupiając się głównie na uświadomieniu dzieciom, że dopiero oglądając coś z różnych stron, można dokładnie to poznać.

● wprowadzać w tok nauczania zajęcia poruszające problem dyskryminacji, wykluczenia społecznego, stereotypów, zróżnicowania społecznego, równości;

● samodoskonalić się w zakresie warsztatu komunikacyjnego i w obszarze relacji interpersonalnych. 

 

Tekst: Tomasz Juńczyk

 

 

Wakacyjna lektura dla nauczycieli

Zachęcamy do wpisania na swoją wakacyjną listę lektur dwóch nowych raportów dotyczących edukacji przyrodniczej. To idealne lektury letnie dla tych wszystkich, którzy zainteresowani są nauczaniem STEM oraz wykorzystaniem gier w nauczaniu!

Czytaj więcej