Eduscience

Eduscience

Jaki wpływ na środowisko wywarły średniowieczne armie, toczące święte wojny przeciwko poganom zamieszkującym wschodnie wybrzeża Bałtyku? Odpowiedzi na to pytanie poszukiwał międzynarodowy zespół badawczy w projekcie „Krucjaty a ekologia”.

W XIII wieku rozpoczęły się krucjaty przeciwko ostatnim pogańskim plemionom zamieszkującym wschodnie wybrzeże Morza Bałtyckiego. Na ich podbitych ziemiach powstały państwa chrześcijańskie, którymi władali rycerze zakonu krzyżackiego i biskupi, co było zjawiskiem w Europie niespotykanym. Rycerze budowali zamki, ściągali osadników, zakładali miasta i prowadzili chrystianizację miejscowej ludności. Działalność zakonów przypadała na czasy zmian klimatycznych. Intensywność gospodarki krzyżaków w połączeniu ze zmianami klimatu wywarła znaczący wpływ na środowisko naturalne, szczególnie na świat roślin i zwierząt.

 

Badania pilotażowe poprzedzające projekt „Krucjaty a ekologia” wykazały, że okres podbojów krzyżackich zbiega się w czasie ze znacznym wzmożeniem eksploatacji zasobów roślinnych i zwierzęcych oraz ze związanymi z tym zmianami w krajobrazie ziem na wschodnim wybrzeżu Bałtyku. Ponieważ wiele elementów świata przyrody miało dla plemion nadbałtyckich charakter religijny, zmiany te były nieodłącznie związane z przekształceniami kulturowymi w tej części Europy.


Głos zwierzęcych kości

Podczas realizacji projektu przebadaliśmy liczne dane z zakresu archeozoologii, paleoekologii, geoarcheologii, historii, a także analizy izotopowej, aby szczegółowo ustalić, jaki wpływ na środowisko wywarło wznoszenie zamków przez zakon krzyżacki i działający na terenie Inflantów zakon kawalerów mieczowych. Przeprowadziliśmy badania porównawcze stanowisk położonych w dawnych Prusach i na Inflantach (obecnie Łotwa i Estonia), na które składały się wykopaliska, sampling i badania źródeł archiwalnych. Każdy zamek oraz otaczające go tereny, zwane komturią lub komandorią, poddano systematycznej analizie. Do uzyskania wiedzy na temat korzystania z zasobów naturalnych przez społeczności zamieszkujące zamki potrzebne były dane z prawidłowo datowanych znalezisk. Prace wykopaliskowe poprzedzone były dokładnym rozpoznaniem geofizycznym, dzięki czemu ustalono lokalizację podziemnych obiektów, zapewniając możliwość przeprowadzenia wykopalisk punktowych i uzyskania danych środowiskowych z nienaruszonych warstw.

Latem 2011 roku wykopaliska odbywały się na terenie średniowiecznej osady Biała Góra oraz Malborka (we współpracy ze Zbigniewem Sawickim i Waldemarem Jaszczyńskim), w będącej staropruskim grodziskiem i miejscem kultu Świętej Górze na Mazurach (we współpracy z Maciejem Karczewskim i Małgorzatą Karczewską), na zamku Karksi w południowej Estonii oraz na obszarze fosy i zewnętrznych murów obronnych zamku Kieś na środkowej Łotwie (gdzie współpracownikami byli Zigrīda Apala, Gundars Kalniņš i Oskars Uspelis). W następnym roku....

Dalszy ciąg artykułu jest tutaj

Tekst i zdjęcie: dr Aleksander Pluskowski

Tekst pochodzi z portalu Naukaonline.pl, magazynu Polskiej Akademii Nauk ACADEMIA.

Wygraj wyprawę życia z EDU-ARCTIC

Marzysz o arktycznej przygodzie? Chcesz zobaczyć, jak pracują naukowcy na dalekiej północy? Niestraszne CI łodzie, helikoptery, piesze wycieczki? Już w lipcu możesz wyjechać w „podróż życia” na Wyspy Owcze lub do Norwegii! Taką szansę daje…

Czytaj więcej

2 Krajowa Konferencja Scientix "Dobre praktyki STEM"

Serdecznie zapraszamy na 2. Krajową Konferencję Scientix „Dobre Praktyki STEM” dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, która odbędzie się w dn. 23-24.11.2018 r. w Warszawie. Zapisy właśnie ruszyły, a organizatorzy jak zwykle…

Czytaj więcej

Webinaria Scientix dla nauczycieli

Serdecznie zapraszamy na webinaria dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. W cztery kolejne środy o godzinie 15.00 zabierzemy Państwa w podróż do świata nauki. Pokażemy ciekawe materiały do pracy z uczniami i zaprezentujemy różne sposoby…

Czytaj więcej

Zdrowe opalanie, czyli jakie?

Jak długo mogę się dziś opalać? To pytanie zadajemy sobie szczególnie w bardzo słoneczne dni. Czy możliwe jest wyznaczenie czasu opalania, w którym naszemu organizmowi dostarczymy dawkę promieniowania potrzebną do wytworzenia witaminy D3, a jednocześnie…

Czytaj więcej