Eduscience

Eduscience

Ponoć w każdej legendzie tkwi ziarno prawdy. Nie inaczej jest w przypadku historii o smokach.

Odkrycia

Pierwsze pisemne wzmianki o smokach pochodzą z Chin. To tam 2400 lat temu znaleziono dziwne i wyjątkowo duże kości. Ówcześni uczeni uznali, że mogą należeć tylko do wielkich jaszczurów. W sumie niewiele się pomylili. Jednak minęło ponad 2 tysiące lat, nim w 1842 roku owym smokom nadano nazwę, pod jaką znamy je dzisiaj – dinozaury. Określenie to, które znaczy tyle co „przerażający jaszczur”, zawdzięczamy angielskiemu paleontologowi Richardowi Owenowi.

Pierwszym Europejczykiem, który zilustrował kość należącą do dinozaura był angielski przyrodnik Robert Plot, który już w 1677 roku opublikował jej rysunek w książce „Historia naturalna hrabstwa Oksford". Ale to w wieku XIX nastąpił prawdziwy rozkwit paleontologii. Zrodziła się wręcz moda na poszukiwanie dinozaurów. W wyniku szaleńczego pościgu za nowymi odkryciami między dwoma naukowcami – Edwardem Dinkerem Copem a Othnielem Charlesem Marshem – wybuchła tak ostra rywalizacja, że nazwano ją „wojną o kości". W jej wyniku duża ilość szczątków dinozaurów została zniszczona w czasie prac wydobywczych, ponieważ do kruszenia skał z kośćmi używano dynamitu. Mimo to w wyniku tego wyścigu odkryto 228 nowych gatunków dinozaurów, z czego 142 znalazł Cope a pozostałe 86 odkrył Marsh. „Wojna" zakończyła się w 1897 roku wraz ze śmiercią Cope`a. Pierwsze szczątki najsłynniejszego dinozaura – tyranozaura– zostały opisane w 1902 roku przez ich odkrywcę amerykańskiego paleontologa Barnuma Browna.

Wyginięcie

Teoria o kosmicznej przyczynie wyginięcia dinozaurów pojawiła się w 1980 roku, kiedy to na Półwyspie Jukatan odkryto krater o średnicy 180 km i głębokości 1 km (choć niegdyś wynosiła ona ok. 30 km). Krater nazwano Chicxulub. Musiał on powstać w wyniku uderzenia ciała o średnicy 12 km. W późniejszych latach okazało się, że to nie jedyny i nie największy krater pochodzący z tamtego okresu. Na dnie Oceanu Indyjskiego znaleziono krater Śiwa, który musiał powstać przy uderzeniu obiektu o 40 km średnicy!

Inna teoria tłumacząca masowe wymarcie dużych gadów na przełomie kredy i paleogenu związana jest z superaktywnością wulkanów i powstaniem trap dekańskich (ogromnych pokładów zastygłej lawy na wyżynie Dekan w centralnej części Półwyspu Indyjskiego), które świadczą o wulkanizmie na niewyobrażalną obecnie skalę.

 

Tekst:

Piotr Olejniczak

Instytut Nauk Geologicznych PAN

Galeria zdjęć

Zdrowe opalanie, czyli jakie?

Jak długo mogę się dziś opalać? To pytanie zadajemy sobie szczególnie w bardzo słoneczne dni. Czy możliwe jest wyznaczenie czasu opalania, w którym naszemu organizmowi dostarczymy dawkę promieniowania potrzebną do wytworzenia witaminy D3, a jednocześnie…

Czytaj więcej

Wakacyjna lektura dla nauczycieli

Zachęcamy do wpisania na swoją wakacyjną listę lektur dwóch nowych raportów dotyczących edukacji przyrodniczej. To idealne lektury letnie dla tych wszystkich, którzy zainteresowani są nauczaniem STEM oraz wykorzystaniem gier w nauczaniu!

Czytaj więcej